ÖĞRET Kİ ÖĞRETMEN, ÖĞREN Kİ ALİM OLASIN! / Turabi SALTIK

ÖĞRET Kİ ÖĞRETMEN, ÖĞREN Kİ ALİM OLASIN!

İnsan bildiklerini aklında tutuyor sonraki kuşaklara öyle anlatıyordu. Efsaneler, masallar, mitolojik söylemler, sözle gelmişti bugüne. Yazıyı bulunca söz yerini yazıya bıraktı. İnsan bir devrimi geliştirmişti, yazı devrimdi.

İnsan bilimi yazıyla yakaladı, yazıyla başladı bilim. O güne kadar doğayı gözlemleyen ilk felsefeciler, filozoflar artık gözlemlerini yazıyla aktardılar. Tecrübesi gelişen insan bilimi başlatmış oldu. Dünyanın ve maddenin özelliklerini öğrenmeye devam etti.

Sonra bir Thales çıktı. Kraldı, kral çocuğu. Yöneticiliği reddetti. Dağlara çıktı, rüzgârı, suyu, yağmuru, ağaçları gözledi. Efes’teki -İzmir’deki- Meryem Ana dağına -yani Koru dağı, kutsal kitaplardaki Bülbül dağı, yani sonra cennetteki bahçelere dönüştürülen kuş ve melekler eşliğinde cennete gidenlere hizmet veren bahçelere benzetilen dağa- Thales inanmadı hiçbirine.

Dedi ki:

“Şu Helenlerin tanrı fikirleri ve inançları bana gülünç geliyor.”

O bir gezginciydi. Mısır’da, Babil’de, Ninova’da, Fenike’de o güne kadar birikenleri derledi, topladı; yorumladı. Öğrencilerine verdi. Yıldızları inceledi, gezegenlerin hareket ettiklerini ilk o keşfetti. Sonra Güneş tutulmasını, gelecekteki bir Güneş tutulmasını ta M.Ö 546’da doğru bildi. Ünlü bir filozof olarak pek çok öğrenci yetiştirdi.

Öğrencileri Anaksamendos ve Anaksimondos öğretmenini geçtiler. Öğretmen öğrenci ilişkisi o zamandan beri vardı. Önce kitlelerin öğrencisi, sonra öğretmeni olmak gerekiyordu. Bu yüzden denilmişti: “Öğret ki öğretmen, öğren ki âlim olasın.”

Öğrencisi Anaksemandos ise “yerle, gök arasında Güneş ve Ay, gezegenler, sonbahar yaprakları gibi gökte uçuşuyorlar” demişti. Ama o zamanlar Homeros, Zeus‘un soyundan gelen soyluları, yani tanrıları göklere çıkarıyordu.

Soylular yoksulları hor görüyorlardı. Zamanla soylu olmayanlardan kimseler, Zeus‘un soyundan gelenlerin iktidarlarını elinden almaya kalktılar. Ne olduysa ondan sonra oldu.

Turabi SALTIK

Sitemizi Sosyal Medyada takip etmek istermisiniz?